លោក Casey Barnett ប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកប្រចាំកម្ពុជា បានកត់សម្គាល់និងបានបង្ហាញរបាយការណ៍ពីការវាយប្រហាររបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជា ដោយគិតត្រឹមម៉ោង១២៖០០អធ្រាត្រ ថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ថៃបានអនុវត្តការវាយប្រហារតាមអាកាស ២៣លើក លើប្រទេសកម្ពុជា ដោយវាយបំផ្លាញទាំងគោលដៅយោធា និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល រួមទាំងសាលាបឋមសិក្សា វត្តអារាម និងស្ពាន (ការទម្លាក់គ្រាប់បែកនីមួយៗមានរាយបញ្ជីខាងក្រោម) ។
លោកបន្តថា កម្រិតខ្លាំងក្លានៃការវាយប្រហារតាមអាកាសបានកើនឡើង ដោយមាន៥លើកនៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ និង៤លើកទៀតនៅថ្ងៃទី១៩ ខែធ្នូ ។
លោកបានបន្តថា កម្ពុជាគ្មានជម្រើសក្រៅពីទ្រាំទ្រទទួលរងការទម្លាក់គ្រាប់បែក ដែលបានបណ្ដាលឲ្យគ្រួសារ កុមារ និងមនុស្សចាស់កម្ពុជាចំនួន៥១៨,៦១១
ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅនៅក្នុងប្រទេស ហើយឥឡូវនេះកំពុងរស់នៅក្នុងតង់បណ្តោះអាសន្នតាមជំរំ។ ថៃក៏រាយការណ៍ថា មានមនុស្ស ២១៣,០៧២នាក់ត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះការបាញ់កាំភ្លើងធំរបស់កម្ពុជា។ ជនជាតិខ្មែរនៅទាំងពីរខាងព្រំដែនកំពុងទទួលរងទុក្ខលំបាក។ ទោះបីគេដឹងជាទូទៅថា ប្រជាជនកម្ពុជាប្រហែល ៩៥% ជាជនជាតិខ្មែរ ក៏ខេត្តថៃតាមបណ្ដោយព្រំដែនក៏មានជនជាតិខ្មែររស់នៅច្រើនផងដែរ ដូចជា ខេត្តសូរិន (Surin) ដែលត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថា យ៉ាងហោចណាស់ ៦៣% ជាជនជាតិខ្មែរ ទោះបីមានការលាយបញ្ចូលភាសាយ៉ាងទូលំទូលាយក៏ដោយ ។
លោកបន្តទៀតថា ថៃបានយល់ព្រមលើបទឈប់បាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលត្រូវបានសម្របសម្រួលដោយប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក Trump ដែលបានកំណត់អត្រាពន្ធគយពាណិជ្ជកម្មទៅវិញទៅមក ១៩% ដែលមានលក្ខណៈអនុគ្រោះជាសមរម្យសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ។ នេះជាជ័យជម្នះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់វិស័យផលិតកម្មរបស់ថៃ ដោយមកដល់ពេលនោះ ថៃមិនទាន់បានផ្តល់សម្បទានពាណិជ្ជកម្មណាមួយទៅសហរដ្ឋអាមេរិកឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ កម្ពុជាបានផ្តល់សម្បទានជាច្រើនទៅ
សហរដ្ឋអាមេរិករួចហើយ រួមទាំងការអនុញ្ញាតឲ្យទំនិញផលិតនៅអាមេរិកទាំងអស់ចូលមកដោយគ្មានពន្ធគយ ដូចដែលបានជូនដំណឹងទៅកាន់តំណាងពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក នៅថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ មុនពេលការប្រយុទ្ធយោធាសកម្មរវាងថៃ និងកម្ពុជា ចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។ លទ្ធផលគឺថា ថៃត្រូវបានផ្តល់រង្វាន់សម្រាប់អំពើអាក្រក់ ដោយការឈ្លានពានដែនដីកម្ពុជារបស់ថៃ ត្រូវបានផ្អាកបណ្តោះអាសន្ន តាមរយៈការទទួលបានអត្រាពន្ធគយអាមេរិកដែលអនុគ្រោះ ។
លោកថា ប្រធានាធិបតី Trump បានចូលរួមអធិបតីលើការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពកូឡាឡាំពួរ (Kuala Lumpur Peace Accord) ដោយនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុទិន (Anutin) និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥។ វាជាចំណុចសម្រេចចុងក្រោយនៃបទឈប់បាញ់ដែលមានប្រសិទ្ធភាពចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា។ ទោះជាយ៉ាងណា ត្រឹមតែពីរសប្តាហ៍បន្ទាប់ នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ អនុទិន បានប្រកាសថា ថៃកំពុងផ្អាកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ហើយថ្ងៃបន្ទាប់ នៅថ្ងៃទី១១ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ អនុទិនបានប្រកាសជាផ្លូវការថា កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពបានបញ្ចប់ ហើយ “ឥតសុពលភាព” ។
មូលហេតុផ្លូវការដែលអនុទិនបានលើកឡើងសម្រាប់ការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព គឺថា ទាហានថៃ ៤នាក់បានរងរបួសដោយមីនលើផ្លូវក្នុងព្រៃនៅតំបន់ជម្លោះ ក្នុងពេលល្បាត នៅថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៥។ ទោះបីថៃអះអាងថា មីននោះទើបត្រូវបានដាក់ថ្មីក៏ដោយ ក៏ថៃមិនបានបង្ហាញភស្តុតាងណាមួយថា មីននោះត្រូវបានដាក់បន្ទាប់ពីការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឡើយ។ ដោយសារការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដោយឯកតោភាគីពីភាគីថៃ បានបណ្ដាលឲ្យមានការស្លាប់ជាច្រើនទាំងស៊ីវិល និងយោធា ការបំផ្លាញយ៉ាងទូលំទូលាយ និងមានមនុស្សជិត ៧០០,០០០នាក់ត្រូវផ្លាស់ទីលំនៅ ការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដោយសារទាហាន៤នាក់រងរបួស ហាក់ដូចជាការឆ្លើយតបហួសហេតុ និងមិនសមហេតុផល ។
ការអំពាវនាវឲ្យធ្វើសង្គ្រាមរបស់អនុទិន អាចត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយការគិតគូរផ្នែកនយោបាយ ដើម្បីរក្សាអំណាច។ អនុទិន ដែលជាមេដឹកនាំគណបក្ស Bhumjaithai (“Thai Pride Party”) បានក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៅថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយមានការគាំទ្រពីគណបក្ស People’s Power Party។ គណបក្ស People’s Power Party កាន់កាប់អាសនៈ ១៤៣ នៅសភា ខណៈដែលគណបក្ស Bhumjaithai កាន់កាប់ត្រឹមតែ ៧១អាសនៈប៉ុណ្ណោះ។ គណបក្ស People’s Power Party បានអំពាវនាវឲ្យមានប្រជាមតិលើរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីផ្ទេរអំណាចពីព្រឹទ្ធសភាដែលមិនបានបោះឆ្នោត និងមានឥទ្ធិពលយោធាខ្លាំង ទៅកាន់សភាជ្រើសតាំង ដែលប្រជាជនថៃបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងដោយផ្ទាល់។ អនុទិនហាក់ដូចជាបានបោកប្រាស់គណបក្ស People’s Power Party ដោយយល់ព្រមគាំទ្រប្រជាមតិរដ្ឋធម្មនុញ្ញដោយមិនពិត ហើយនៅសាធារណៈក៏បានគាំទ្រវារហូតដល់ថ្ងៃទី០១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ។
ការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពថ្ងៃទី១០ ខែវិច្ឆិកា របស់អនុទិន បានកើតឡើងតែបន្ទាប់ពីអនុទិនដឹងថា សភាតំណាងរាស្ត្រនឹងត្រូវរំលាយ នៅពេលសភាប្រជុំឡើងវិញនៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ហើយនឹងមានការបោះឆ្នោតមុនកាលកំណត់។ នៅថ្ងៃទី០៥!ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ អនុទិនខ្លួនឯងបាននិយាយថា “បើយើងមិនអាចឈ្នះល្បែងនយោបាយបានទេ យើងនឹងរំលាយសភា”។ ( 😎 ការរំលាយសភា និងការបោះឆ្នោតមុនកាលកំណត់ កាន់តែប្រាកដសម្រាប់អនុទិននៅថ្ងៃទី០៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ នៅពេលដែល People’s Party ទាមទារឲ្យមានសម័យប្រជុំវិសេសសម្រាប់ការកែប្រែរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប៉ុន្តែត្រូវបានអនុទិនបដិសេធ ។
ការលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដោយឯកតោភាគី និងការកើនឡើងនៃការប្រយុទ្ធ គឺស្របពេលជាមួយការខិតខំរបស់អនុទិនក្នុងការរក្សាអំណាច ដែលជាការខិតខំមួយដែលហាក់ដូចជាតានតឹងខ្លាំង ព្រោះគណបក្ស Bhunjaithai របស់អនុទិនមានអាសនៈត្រឹមពាក់កណ្ដាលនៃគណបក្សសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន ហើយសម្ព័ន្ធភាពនោះក៏កំពុងដល់ទីបញ្ចប់ដោយជៀសមិនរួច។ អ្វីដែលបន្ថែមសម្ពាធឲ្យអនុទិន គឺអត្រាគាំទ្ររបស់គាត់បានធ្លាក់ដល់កម្រិតទាបបំផុត ក្នុងអំឡុងទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរនៅហាតយ៉ៃ ភាគខាងត្បូងថៃ ពីថ្ងៃទី២១ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ដែលរដ្ឋាភិបាលរបស់គាត់ត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយថា បានឆ្លើយតបយឺត និងមិនគ្រប់គ្រាន់ របាយការណ៍ Reuters បង្ហាញថា ការគាំទ្រពីសាធារណៈចំពោះអនុទិនបានធ្លាក់ពី៤៨%មកត្រឹម ២៣%ប៉ុណ្ណោះ។ រួមជាមួយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចខ្សោយ ២% និងការថយចុះនៃចំនួនភ្ញៀវទេសចរចូលមក ៧%ឱកាសរបស់អនុទិនក្នុងការឈ្នះការបោះឆ្នោតឡើងវិញកាន់តែតិចតួច។
ការចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី០៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ បានដាក់អនុទិនឲ្យស្ថិតក្នុងទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឡើងវិញ មុនពេលការរំលាយសភានៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ។
